Upprennandi Meistari: Adrian Sitaru

Upprennandi meistari Alþjóðlegrar kvikmyndahátíðar í Reykjavík að þessu sinni er Ungverjinn Adrian Sitaru.

Sitaru lauk BA gráðu í kvikmynda- og sjónvarpsleikstjórn frá háskóla í Búkarest. Árið 2001 var hann aðstoðarleikstjóri Costa Gavras í myndinni Amen. Síðan þá hefur hann leikstýrt fjölda vinsælla stuttmynda á borð við Öldur, Herra og Búrið sem hafa hlotið hátt í 100 alþjóðleg kvikmyndaverðlaun. Fyrsta mynd hans í fullri lengd, Bitið á, fetaði sömu verðlaunaslóðina.

RIFF mun fylgjast náið með Sitaru í framtíðinni og vonar að með þessu kastljósi á verk hans muni fleiri gera slíkt hið sama. Tvær myndir í fullri lengd eftir Sitaru verða sýndar á hátíðinni ásamt þremur stuttmyndum og eru gestir hátíðarinnar hvattir til að kynna sér þennan upprennandi meistara.

Heiðursverðlaun RIFF: Béla Tarr

Menningarrýnirinn Susan Sontag sagðist myndu vilja sjá meistarastykki Béla Tarrs Satantango árlega – allar sjö klukkustundirnar – og taldi myndir hans til þeirra verka sem framtíð kvikmyndalistarinnar gæti reitt sig á fyrir „hetjulegt andóf gegn viðteknum venjum.“ Strax í upphafi varð Tarr að næstum goðsagnakenndri fígúru, dáður af kvikmyndanördum en lítt þekktur í öðrum hópum. Á 21. öldinni hefur orðspor hans vaxið hratt og náð víða. Bandaríski leikstjórinn Gus van Sant var djúpt snortinn af verkum hans og Tarr er nú í hugum margra hluti af hreyfingu í kvikmyndasögunni sem nær m.a. aftur til Tarkovskys.

Tarr gerði sína fyrstu mynd 22 ára að aldri. Elstu verk hans fjalla um líf fátækra Ungverja í stíl sem er látlaus og minnir mjög á heimildarmyndir. Sjónrænt séð hefur stíll Tarr þróast mjög svo myndir hans eru nú engum líkar. Flókið ferðalag myndavélarinnar um herbergið er skipulagt af mikilli nákvæmni og gullfalleg svart/hvít skotin eru oft margar mínútur á lengd. Áhorfandinn skynjar kvikmyndatíma á nýjan hátt sem fær ýmsar tilvistarlegar spurningar til að skjóta upp kollinum. Þótt rýnar greini oft pólitíska merkingu í myndum Tarrs vill hann sjálfur meina að umfjöllunarefnin séu „kosmísk“ og eigi lítið skylt við dæmisögur, heldur séu fremur um ákveðinn stað, tíma, og ekki síður um sjálfa nærveru persónanna.

Alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Reykjavík er það mikill heiður að bjóða Béla Tarr velkominn á hátíðina sem heiðursgest RIFF 2011. Að þessu tilefni verða þrjár mynda hans sýndar á hátíðinni.

James Marsh í fókus

James Marsh veit að veruleikinn er miklu ótrúlegri en skáldskapurinn og að sumar sögur kemstu bara upp með að segja ef þær eru sannar. Þetta eru sögurnar sem Marsh hefur getið sér hvað best orð fyrir í frábærum heimildarmyndum sem eru gríðarlega þétt ofnar og nýta skáldlegar aðferðir við að miðla dagsönnum furðusögum. Frásagnargáfa hans nýtur sín þó einnig í leiknum myndum og færni hans á báðum sviðum hefur stundum kallað á samanburð við Werner Herzog.


Marsh er fæddur í Truro í Cornwall, Englandi, árið 1963 og ólst upp þar og í Lundúnum. Hann hóf að gera heimildarmyndir fyrir sjónvarp snemma á tíunda áratugnum. Fyrir kvikmyndina Á feigðarflani í Wisconsin hlaut hann BAFTA verðlaun fyrir bestu heimildarmynd. Konungurinn, fyrsta leikna mynd hans, var sýnd á Cannes 2005. Maðurinn á vírnum skaut Marsh svo endanlega upp á stjörnuhimininn þegar hún vann Óskarsverðlaun árið 2009 sem besta heimildamyndin. Nýjasta leikna mynd Marsh nefnist Red Riding 1980 og byggir á skáldsögu David Peace. Um þessar mundir sópar heimildarmyndin Nim verkefnið að sér verðlaunum, t.a.m. á Sundance hátíðinni þar sem hún stal senunni.


Marsh er meðal gesta á Alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Reykjavík í ár og verða þrjár mynda hans sýndar; Á feigðarflani í Wisconsin, Maðurinn á vírnum og Nim verkefnið.

Heiðursverðlaun – Konur og kvikmyndagerð

 
Lone Scherfig er meistari í hárfínni persónusköpun. Trekk í trekk sýnir hún okkur smá en mikilvæg atriði sem svipta hulunni af hinu góða og hinu illa án þess að það komi niður á sjálfri framvindu sögunnar. Þótt tónninn sé ætíð léttur þá er samt eitthvað harmþrungið að verki innra með persónum Scherfig, sem eru oftar en ekki venjulegt en svolítið sérviturt fólk.

Scherfig fæddist í Kaupmannahöfn árið 1959 og útskrifaðist úr Danska kvikmyndaskólanum árið 1984. Fyrsta myndin hennar nefndist Afmæli Kaj (1990) og gekk vel í Berín auk þess sem nýlistasafnið MoMA í New York hampaði henni. Árið 2000 sló Scherfig rækilega í gegn með einhverri vinsælustu mynd Norðurlanda frá upphafi, rómantísku dogma-gamanmyndinni Ítölsku fyrir byrjendur. Í kjölfarið fylgdi fyrsta mynd hennar á ensku, Wilbur vill stytta sér aldur (2002), en þær eru nú þrjár talsins: Menntun (2009), eftir handriti Nick Hornby, og Dag einn (2011), sem byggir á skáldsögu David Nicholl.

Það er RIFF mikill heiður að fá Lone Scherfig á hátíðina 2011 þar sem hún hlýtur heiðursverðlaun í flokknum Konur og kvikmyndagerð. Jafnframt verða þrjár mynda hennar sýndar, þær Ítalska fyrir byrjendur, Wilbur vill stytta sér aldur og Dag einn.